Yangın Tesisatı Nedir?
Yangın tesisatı, bir yapıda yangına müdahale için kurulan söndürme sistemlerini ve bunları besleyen tesisatı kapsar. Sprinkler, yangın dolabı, hidrant, su deposu, pompa ve borulama; yapının kullanımına ve risklerine göre birlikte değerlendirilir. Doğru seçim kadar, sistemin çalışır durumda tutulması da önemlidir.
Islak ve kuru sprinkler sistemleri nasıl çalışır?
Islak borulu sprinkler sisteminde boru ağı normal durumda suyla doludur. Isının etkisiyle açılan sprinkler başlığından su boşalır; bütün başlıkların aynı anda açılması gerekmez.
Kuru borulu sprinkler sisteminde sprinkler tarafındaki borularda normal durumda basınçlı hava veya uygun gaz bulunur; su kuru alarm vanasının gerisinde tutulur. Bir sprinkler açıldığında gaz basıncı düşer, vana açılır ve su borulara dolarak açık başlıktan boşalır. Gaz, yangını söndüren madde değildir. Suyun başlığa ulaşmasında ıslak sisteme göre gecikme oluşabilir.
Kuru sprinkler, donma tehlikesinin bulunduğu alanlarda değerlendirilen bir seçenektir. Su beslemesi ve vananın bulunduğu kısım yine donmaya karşı korunmalıdır. Su hasarı hassasiyeti olan yerlerde ön tepkili sistemler ayrıca incelenebilir; kuru sistemi her türlü sızıntıyı önleyen bir çözüm olarak görmek doğru değildir. Çalışma farkları NFPA’nın sprinkler sistem türleri açıklamasında anlatılır.
Yangın tesisatı hesabı ve boru çapı seçimi
Boru çapı, tek başına bina büyüklüğüne veya bir genel asgari ölçüye göre seçilmez. Gerekli debi, mevcut basınç, kot farkı, hat uzunluğu, bağlantı elemanları ve sürtünme kayıpları birlikte değerlendirilir. Su deposu ve pompa da aynı tasarımın parçalarıdır.
Bütün yangın tesisatı borularının en az 50 mm olması gerektiği söylenemez. Sistem türünün gerektirdiği asgari ölçüler korunarak çaplar projeye ve hidrolik hesaba göre belirlenmelidir. Hortum bağlantısı, ana kolon ve sprinkler branşmanı aynı seçim koşullarına sahip değildir. Sağlık Bakanlığının yayımladığı mekanik tesisat tasarım esaslarında da sprinkler besleme borusu çapı için hidrolik hesap esas alınır.
Malzeme ve yerleşim neden projeye bağlıdır?
Sprinkler başlığı, vana, boru ve bağlantı elemanlarının özellikleri seçilen sisteme uygun olmalıdır. Başlık aralıkları yalnızca eşit aralık kuralıyla belirlenmez; koruma alanı, tavan geometrisi ve dağılımı engelleyebilecek elemanlar değerlendirilir. NFPA 13’ün kapsamı da sistem tasarımı, kurulum ve bileşen seçimini birlikte ele alır.
Yangın dolapları erişilebilir ve görülebilir konumlarda planlanmalı; boru güzergâhı, taşıyıcılar, drenaj ve test noktaları proje üzerinde gösterilmelidir. İçme suyu şebekesiyle bağlantıda geri akıştan korunma, ilgili su idaresinin şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Uygulama ve işletmede kontrol
Montajın projeye uygunluğu, boru içi temizlik, testler ve bakım planı teslim sürecinin parçası olmalıdır. Uygulanacak mevzuat ve standartlar proje özelinde doğrulanmalıdır. Bakanlığın yangın yönetmeliği kılavuzu duyurusu, mevzuatın anlaşılması için hazırlanan resmi rehbere yönlendirir.
Bu bilgiler uygulama projesinin yerine geçmez. Yapınıza uygun yangın tesisatı çalışmasını görüşmek için GETA Mühendislik ile iletişime geçebilirsiniz.
Sprinkler standardının kapsamı ve baskı kontrolü için EN 12845; ürün onayının anlamı için FM Approvals yazılarımıza bakabilirsiniz.
